- wstęp
- kontakt
- partnerzy
- programy
- publikacje
- sponsorzy
- statut


Stowarzyszenie Dziedzictwo Mniejszości Karpackich
z siedzibą w Zagórzu



[mniejszości] [karpackie życie] [aktualności]


*** NAGRODA ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO***

Uprzejmie zawiadamiamy, że dnia 26 czerwca 2014 r. Zarząd Województwa Podkarpackiego wręczył Stowarzyszeniu nagrodę "za szczególne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury", w kategorii "całokształt działalności". Nagrodę w imieniu SDMK przyjęła Ewa Bryła. Wybrane zdjęcia z wręczenia nagród:nr 29 ,nr 36,nr 40

* * *
Zapraszamy do czynnego udziału w projektach. Potrzebujemy umysłów, serc i rąk do pracy! Piszcie na e-mail, dzwońcie

Sprawozdania z wszystkich dotychczasowych działań SDMK

***APEL O WSPARCIE REMONTU CERKWI W OLCHOWEJ***

Olchowa to wieś leżąca 9 km na południe od Zagórza, za Tarnawą Górną. Pierwsza wzmianka o Olchowej pochodzi z 1483 r., gdy stanowiła ona własność Tarnawskich, lecz jej metryka sięga czasów ruskich. Potem kolejno była w rękach Stadnickich, Białobrzeskich i Bugielów.

W 1921 r. liczyła 56 domów 169 grekokatolików i 155 rzymokokatolików. W latach 1900-45 tutejszy majątek należał do rodziny Schrammów, której dwaj członkowie: Julian Schramm, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Wiktor Schramm, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, zasłużyli się dla badań nad historią i przyrodą regionu.

W Olchowej mieszkała również malarka Helena Schramm. W dworze Schrammów znajdowała się bogata biblioteka oraz zbiory przyrodnicze i etnograficzne. Wszystko uległo zniszczeniu po 1945 r. Z zespołu dworskiego ocalała murowana kaplica zbudowana w 1926 r. W jej wnętrzu znajdziemy obrazy Heleny Schramm oraz epitafia inskrypcyjne rodziny. Kaplicę rozbudowano w 1983 r. z przeznaczeniem na kościół filialny.

Na południowo-wschodnim skraju wsi znajduje się murowana cerkiew filialna p.w. Soboru Matki Bożej, zbudowana w 1865 lub 1887 r. Po 1947 r. opuszczona i całkowicie zdewastowana. Na cmentarzu, 200m na północ od cerkwi znajdują się nagrobki członków wspomnianej rodziny Schrammów.

Stowarzyszenie Dziedzictwo Mniejszości Karpackich w Zagórzu / SDMK (ukr. Товариство Спадщина Карпатських Меншин, ang. Heritage of Carpathian Minorities Association) powzięło zamiar uchronienia obiektu przed dalszą destrukcją. Organizacja istnieje trzy i pół roku, ma charakter non-profit. Celem Stowarzyszenia jest działalność na rzecz wielokulturowej społeczności Wschodnich Karpat położonych w Polsce. Ma za sobą remont siedmiu cmentarzy położonych w gminie Tyrawa Wołoska, na których znajdziemy nagrobki z XIX i początku XX wieku. W dniach 20-30 lipca 2008r. wspólnie z Kołem Naukowym Budownictwa Politechniki Krakowskiej przeprowadziło inwentaryzację 4 cerkwi murowanych (Królik Wołoski, Mrzygłód, Tarnawa Górna, Olchowa) podczas to którego okazało się, że olchowiecki obiekt wymaga natychmiastowych działań. Zdjęcia z inwentaryzacji

Obecnie trwają prace nad sporządzeniem kosztorysów, planów i otrzymaniem wymaganych prawem pozwoleń dotyczących pracy przy zabytkach. Zdjęcia stanu obiektu

Podczas dwuetapowych działań SDMK ma zamiar zabezpieczyć obiekt przed dalszą degradacją oraz wykonać remont. Podczas etapu remontowego wykonamy następujące prace: ustabilizowanie odchylającej się ściany przedsionka, wymiana zdegradowanych elementów drewnianych więźby dachowej i stropu nad parterem (oraz deskowania sufitu), z odwzorowaniem ich pierwotnych wielkości i złączy, wykonanie drewnianych drabiniastych schodów policzkowych na poddasze właściwych dla obiektów z epoki, wymiana pokrycia dachowego na gontowe, wstawienie stolarki okiennej i drzwiowej o podziałach, kształtach profili i okuciach odpowiadających podobnym obiektom (współczesnym cerkwi w Olchowej), uzupełnienie tynków wewnętrznych i zewnętrznych - z ewentualnym pozostawieniem "świadków” prezentujących wiązanie elementów kamiennych ściany, doprowadzenie instalacji elektrycznej, umożliwiającej instalację oświetlenia, sygnalizacji alarmowej i czujników dymowych.

Stowarzyszenie zaprasza do realizacji wsparcia zarówno w formie finansowej jak i pracy na zasadach wolontariatu. Datek można przekazać również poprzez zakup cegiełki. Wpłat proszę dokonywać na konto Stowarzyszenia z dopiskiem Olchowa

Podkarpacki Bank Spółdzielczy / Sanok 43 8642 0002 2001 0072 3127 0001

Inne dane SDMK w linku KONTAKT

* * *
O obiekcie z dokumentacji technicznej dr hab. inż. arch. Jana Kurka, z Politechniki Krakowskiej:

Mimo niewielkich rozmiarów (ok. 12,7 x 7,0 m) cerkiew ta wyróżnia się harmonijną sylwetką i urokliwą lokalizacją. Cerkiew jest orientowana (wzdłuż osi głównej wschód-zachód), reprezentując typ o skromniejszym programie funkcjonalnym i układzie przestrzennym. Cerkiew jest jednokondygnacyjna - bez chóru. Całość nakryta była wspólnym, dwuspadowym drewnianym dachem, ze szczytem od strony zachodniej i obłym (sześciobok) ukształtowaniem nad półkoliście zakończonym prezbiterium. Całość wieńczy drewniana sygnaturka, z hełmem pokrytym blachą. Także szczyt zwieńczony był pierwotnie żelaznym krzyżem.

W przestrzeni poddasza znajdowały się pierwotnie (nieistniejące dziś) dwa dzwony, zawieszone na dwóch belkach - opartych na konstrukcji (oczepy ścian stolcowych) więźby dachowej.

Parter przekryty jest drewnianym stropem - od spodu odeskowanym i malowanym na niebiesko. Ściany są otynkowane i pobielone. Murowane ściany parteru pozbawione są dziś stolarki (brak śladów ewent. Pierwotnych krat), co sprawia, że dostęp do tego obiektu jest niekontrolowany, zagrażając mu m.in. zaprószeniem ognia.

Niepokojące odspojenie, pęknięcia, odkształcenia i ubytki wykazują kamienne ściany przedsionka - zwłaszcza przy narożniku południowo-zachodnim.

Częściowe ubytki i brak konserwacji pokrycia przyczyniły się do lokalnej - znaczącej destrukcji elementów więźby dachowej belek stropowych i deskowania sufitu, a być może także ścian i ich fundamentów. Widoczne są spore ubytki tynków wewnętrznych i zewnętrznych (zwłaszcza od zachodu). Do destrukcji ścian znacznie przyczyniło się również skorodowanie i zniszczenie rynien i rur spustowych.

***KALENDARIUM DZIAŁAŃ SDMK***
2008
  • Decyzja o remoncie budynku zrujnownej Cerkwi Soboru Bohorodyci w Olchowej jako konsekwencja zgody na podpisanie umowy użyczenia obiektu przez Starostę Sanockiego, Wacława Krawczyka, reprezentanta Skarbu Państwa (14.X.2008 w siedzibie Starostwa Powiatowego).
  • Rozliczenie z donatorami dotacji pozyskanych na realizację zadań w 2008r.
  • Pozyskanie finansowania na realizację w 2009r. zadań projektu Tyrawska Spadszczyna – Lachawa.
  • Podsumowanie. W 2008 roku zdołaliśmy wyremontować i zinwentaryzować 52 nagrobki, odkopać podmurówkę cerkwi w Rozpuciu, zinwentaryzować architektonicznie cztery zrujnowane murowane cerkwie. Rozpoczęliśmy wieloletni program badań językoznawczo-kulturoznawczych ukraińskiej grupy etnicznej Rusinów zamieszkujących Góry Słonne. W naszych obozach czynny udział wzięło 72 osoby. Zasięg projektów był międzynarodowy ponieważ wolontariusze, którzy do nas przyjechali pochodzili z Ukrainy, Białorusi, Czech, Niemiec, Francji, Belgii, Hiszpanii i Polski.
  • Wielokulturowa Tyrawa Wołoska – cz. II. Daty projektu 04.2008 – 10.2008. W trakcie międzynarodowego obozu inwentaryzacyjno-remontowego w dniach 9.07. – 23.08 wykonaliśmy prace na terenie cmentarzy grekokatolickich wsi Siemuszowa, Rakowa a także żydowskim w Tyrawie Wołoskiej. Łącznie remontowi zostało poddanych 35 nagrobków. Na cmentarzu żydowskim w Tyrawie Wołoskiej kontynuowaliśmy prace remontowe rozpoczęte podczas obozu lipcowego. Udało się nam odkopać kolejnych 6 macew, oczyścić. W trakcie obozu zostały również zainicjowane przez dr Marię Borciuch z UMCS badania językoznawcze poświęcone mowie Rusinów zamieszkujących Góry Słonne, gwarze należącej do ukraińskiej grupy językowej. Z wywiadów pozyskano bogaty materiał przeznaczony do analizy. Wyniki zostaną opublikowane w odrębnej rozprawie.
  • Inwentaryzacja 4 cerkwi, projekt realizowany w dniach 20.07 – 31.07. We współpracy z Kołem Naukowym Budownictwa Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej wykonaliśmy kompletną inwentaryzację architektoniczną czterech murowanych obiektów w stanie ruiny. Opiekę merytoryczną sprawował dr hab. inż. arch. Jan Kurek. Obiekty inwentaryzowane: 1. Królik Wołoski, cerkiew pw. Przeniesienia Relikwi św. Mikołaja, 1843, 2. Mrzygłód, cerkiew pw. Zaśnięcia Przeczystej Bogarodzicy, 1901, 3. Tarnawa Górna, cerkiew pw. Zaśnięcia Matki Bożej, 1817, 4. Olchowa, cerkiew pw. Soboru Bogarodzicy 1840 / 1865 / 1887.
  • Tyrawska Spadszczyna – Hołuczków, projekt realizowany w terminie 06.2008 – 09.2008. Podczas międzynarodowego obozu odbywającego się w dniach 5.07 – 19.07 w ramach projektu na terenie wsi Hołuczków, Rozpucie poddano oczyszczeniu trzy cmentarze greckokatolickie. Odkopaliśmy i oczyściliśmy podmurówkę cerkwi w Rozpuciu. Wyremontowaliśmy łącznie 17 nagrobków pochodzących z przełomu XIX / XX w. oraz figurę piaskowcową Matki Bożej przydeptującej głowę węża, stojącej na półkuli. Rzeźba umieszczona na ok. 2m kolumnie. Obiekt w całości mierzy ponad 3m. Na terenie już oczyszczonego we wrześniu 2007r. cmentarza żydowskiego w Tyrawie Wołoskiej kontynuowaliśmy prace remontowe.
2007
  • Rozliczenie dotacji z projektu „Wielokulturowa Tyrawa Wołoska”. Plany działań na 2008r. oraz 2009r.
  • Pozyskanie funduszy w ramach programu RITA Fundacji Edukacja dla Demokracji i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Projekt Wielokulturowa Tyrawa Wołoska – część II. Realizacja kwiecień 2008 – październik 2008.
  • Pozyskanie funduszy na realizację projektu Tyrawska Spadszczyna – Hołuczków dzięki wsparciu Fundacji Wspomagania Wsi oraz Banku Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych w ramach programu Kultura Bliska. Zadaniem jest remont dwóch cmentarzy wyznaniowych w Hołuczkowie oraz Rakowej. Realizacja: czerwiec 2008 – wrzesień 2008.
  • Pozyskanie funduszy na realizację wieloetapowego projektu Wielokulturowa Tyrawa Wołoska w programie Memoria Fundacji Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość oraz Fundacji im. Stefana Batorego. Zadania projektu realizowanego wspólnie ze Stowarzyszeniem Magurycz, Stowarzyszeniem Jeden Świat oraz Centrum Ekologii i Kultury Bahmat z Artemowska obl. Donieck oraz 35 wolontariuszy: oczyszczenie 4 cmentarzy wyznaniowych w Tyrawie Wołoskiej (greckokatolicki i izraelicki), w Krecowie, Rozpuciu (obydwa greckokatolickie); geodezyjne odnowienie granic cmentarzy; remont ok. 25 nagrobków na tychże cmentarzach; odkopanie i zabezpieczenie ruin zburzonej cerkwi pw. Św. Paraskiewy w Tyrawie Wołoskiej; utworzenie szlaku kulturowego po licznych zabytkach gminy Tyrawa Wołoska; szkolenie dla właścicieli gospodarstw agroturystycznych i miejscowych twórców ludowych oraz minikonferencja z wieloetnicznego dziedzictwa kulturowego miejscowości Gór Słonnych; przeprowadzenie warsztatów z udziałem mieszkańców poświęcone wieloetniczności, sztuce sepulkralnej, sakralnej i świeckiej grup etnicznych zamieszkałych niegdyś Góry Słonne.

2006

  • Zakup za część zebranych funduszy drewna na ogrodzenie cmentarza.
  • Zbieranie funduszy ogrodzenie cmentarza w Tyrawie Wołoskiej.
  • Coroczne czyszczenie cmentarza greckokatolickiego w Tyrawie Wołoskiej.
  • Ciąg dalszy archiwizacji materialnego dziedzictwa kultury ukraińskiej w gminie Tyrawa Wołoska (Hołuczków, Lachawa, Kreców, Wola Krecowska, Siemuszowa, Rakowa, Rozpucie, Tyrawa Wołoska). Prowadzenie prac historycznych w dostępnym materiale zgromadzonym w archiwach. Zbieranie informacji wśród żyjących o kulturze, życiu, tradycji, obyczajach dawnych mieszkańców.
  • Nawiązanie współpracy ze Stowarzyszeniem „Jeden Świat” polskim oddziałem Service Civil International Poland. Jego celem było podjęcie współorganizacji wakacyjnego obozu w gminie Tyrawa Wołoska dla międzynarodowej grupy młodzieży, w wyniku którego zostałyby wyremontowane nagrobki na cmentarzach Tyrawie Wołoskiej (greckokatolicki oraz kirkut), w Krecowie (greckokatolicki), w Rozpuciu (greckokatolicki).
  • Nawiązanie współpracy z Nieformalna Grupą Kamieniarzy „Magurycz” celem skorzystania z doświadczenia organizacji zajmującej się od lat pracą na rzecz ochrony sztuki sepulkralnej.
  • Nawiązanie współpracy z Ligą Ochrony Przyrody i uczestnictwo wspólne w projekcie na rzecz Koalicji Zielone Karpaty utworzonej przez organizację Carpathian Ecoregion Initiative.
  • Ciąg dalszy archiwizacji dziedzictwa wsi Tyrawy Wołoskiej. Materiały uzyskane z Archiwum Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (wywiady środowiskowe z lat 60., 70., dane dotyczące architektury, zdobnictwa i ogólnie kultury ludowej: wystrój chaty, wyposażenie, stroje, zwyczaje i obrzędy itd.)

2005

  • Nawiązanie współpracy z Gminnym Ośrodkiem Kultury w Tyrawie Wołoskiej.
  • Zbiórka funduszy na ogrodzenie, tablicę pamiątkową, odkopanie ruin cerkwi w Tyrawie Wołoskiej.
  • Utworzenie darmowej strony internetowej dzięki uprzejmości przedsiębiorcy internetowego - Tomasza Urbana.
  • Odnajdywanie i zjednywanie wysiedlonych mieszkańców gminy dla idei dbania o pozostawione dziedzictwo ich przodków.
  • Coroczne czyszczenie cmentarza, częściowe odkopanie ruin cerkwi.
  • Archiwizacja materialnego dziedzictwa kultury ukraińskiej w gminie Tyrawa Wołoska (Hołuczków, Lachawa, Kreców, Wola Krecowska, Piła, Siemuszowa, Rakowa, Rozpucie, Tyrawa Wołoska). Prowadzenie prac historycznych w dostępnym materiale zgromadzonym w archiwach. Zbieranie informacji wśród żyjących o kulturze, życiu, tradycji, obyczajach dawnych mieszkańców.
  • Opracowanie założeń programu „Tyrawska Spadszczyna”.
  • 28 czerwiec 2005 - formalny wpis do Krajowego Rejestru Sądowego w Rzeszowie. Przeprowadzenie dalszych czynności rejestracyjnych (uzyskanie NIP, REGON, założenie konta bankowego).
2004
  • Nawiązanie współpracy z władzami Gminy Tyrawa Wołoska.
  • Zebranie pierwszych funduszy, które pozwoliły wstępnie oczyścić cmentarz z krzewów i drzew, wykoszenie trawy, geodezyjne odnowienie granic.
  • Zawiązanie 15 osobowej grupy byłych oraz obecnych mieszkańców Tyrawy Wołoskiej oraz ich potomków celem odnowy cmentarza greckokatolickiego we wspomnianej miejscowości.


made by precelik - Potrzebujesz strony wizytówki, bloga - zapraszam.